🎁 AÇILIŞA ÖZEL – İLK 10 BAŞVURUYA ÜCRETSİZ İÇERİK 🎁
ÇOCUKLARDA HIRSIZLIK ALIŞKANLIĞI
Hukuk literatüründe “hırsızlık” olarak tanımlanan davranış, çocukluk döneminde çeşitli nedenlere bağlı olarak ortaya çıkabilir. Ancak çocuklarda bu davranışı değerlendirirken yaş ve gelişim düzeyi mutlaka dikkate alınmalıdır.
Çocukların yaşamlarının ilk iki yılında mülkiyet kavramı henüz gelişmemiştir. Bu nedenle çocuklar, çevrelerindeki nesneleri kendilerine aitmiş gibi algılayabilirler. Benmerkezci düşüncenin belirgin olduğu bu dönemde, başkasının elindeki bir oyuncağı istemeleri ve onu almak için ısrar etmeleri gelişimsel açıdan karşılaşılabilecek davranışlardır.
Örneğin iki yaşındaki bir çocuk, arkadaşının elindeki oyuncak bebeği çok beğenerek elinden çekip alabilir ve geri vermeyi kabul etmeyebilir. Bu davranış, çocuğun gelişim düzeyinin henüz paylaşma ve mülkiyet kavramlarını tam olarak anlamaya elverişli olmamasından kaynaklanabilir.
Ne var ki iki yaşından itibaren çocuğun sahiplenme ve paylaşma davranışları, ebeveynlerin sergileyeceği doğru tutumlarla şekillendirilebilir. Bu nedenle konu üzerinde sabırla ve özenle durulmalıdır.
YÖNLENDİRİCİ EBEVEVEYN TUTUMLARI
İlk olarak çocuğun kendisine ait bir yaşam alanı, giysileri ve oyuncakları olmalıdır. Ona, “Bak yavrum, bunlar senin.” diyerek benim, senin ve onun kavramları öğretilmelidir.
Daha sonra çocuğa ait bir nesnenin kendisinden habersiz alınmaması gerektiği gösterilmelidir. Aynı şekilde annesine, babasına veya kardeşlerine ait eşyaları da onların izni olmadan almaması gerektiği uygulamalı olarak öğretilmelidir.
Çocuk, kendisine ait nesnelerin başkaları tarafından izinsiz alınmadığına ve kendi haklarına saygı gösterildiğine tanık oldukça, mülkiyet kavramını zamanla zihninde geliştirmeye başlayacaktır.
DÜRTÜSEL DAVRANIŞLAR
İki ile altı yaş arasındaki çocuklarda dürtüsel isteklerin kontrol edilmesi henüz kolay değildir. Çocuk ait olma ve mülkiyet kavramlarını öğrenmeye başlamış olsa da isteklerini erteleme ve kendini kontrol etme becerileri yeterince gelişmemiş olabilir. Bu nedenle zaman zaman benmerkezci davranışlar gösterebilirler.
Bu dönemde ailenin sabırlı olması, çocuğun haklarına saygı göstermesi, seçimlerine gereğinden fazla müdahale etmemesi ve kuralları ihlal ettiğinde yapıcı uyarılarla yol göstermesi önemlidir.
Çocuk kurallara uygun davrandığında ise “Aferin, çok güzel davrandın.” gibi sözlü takdirlerle ve başını okşamak gibi sevgi gösterileriyle olumlu davranışları desteklenmelidir.
SEKİZ YAŞIN ÖNEMİ
Bu tür davranışlar bazı çocuklarda sekiz yaşına kadar devam edebilir. Ancak sekiz yaş kesin bir sınır olarak değerlendirilmemelidir. Davranışın sıklığı, nedeni ve çocuğun gelişim özellikleri birlikte ele alınmalıdır.
Tekrarlayan ve kontrol edilmesi güç hâle gelen davranışlar karşısında çocuğa akılcı yollarla yaklaşılmalı; aşırı şiddet, öfke ve cezalandırıcı tutumlardan kesinlikle kaçınılmalıdır.
Ebeveynlerin şiddet içeren tepkileri, çocuğun yaptığı davranışı inkâr etmesine, yalan söylemesine ve başka davranış sorunlarının ortaya çıkmasına neden olabilir.
Bu nedenle sorun, gerektiğinde çocuk gelişimi ve ruh sağlığı alanında çalışan bir uzmanla paylaşılmalı, çocuğun ihtiyaçlarına uygun çözüm yolları geliştirilmelidir.
Aile ve uzmanın çocukla birlikte çözüm araması]
BAŞLICA TETİKLEYİCİ SEBEPLER
Okul çağı döneminde ortaya çıkan davranış sorunları önemle değerlendirilmelidir. Çocuklarda izinsiz eşya alma davranışını başlatabilen veya devam ettirebilen başlıca etkenler şöyle sıralanabilir:
Sevgi ve ilgi eksikliği: İlk tetikleyici nedenlerden biri çocuğun sevgi ve ilgi ihtiyacının yeterince karşılanmamasıdır. Çeşitli nedenlerle sevilmediği veya dışlandığı kaygısına kapılan çocuk, bu yolla dikkat çekmeye ve varlığını kanıtlamaya çalışabilir.
Yetersiz veya aşırı harçlık verilmesi: Yetersiz harçlık çocuğun ihtiyaçlarını karşılayamamasına, aşırı harçlık ise bazı çocuklarda doyumsuzluk ve yanlış alışkanlıkların gelişmesine zemin hazırlayabilir.
Temel ihtiyaçlarının ihmal edilmesi: Çocuğun yaşına ve gelişimine uygun temel ihtiyaçlarının yeterince karşılanmaması, davranış sorunlarına yol açabilecek etkenlerden biridir.
Arkadaşları arasında sivrilme isteği: Çocuk, arkadaşlarının dikkatini çekmek veya onların beğenisini kazanmak amacıyla başkalarına ait eşyalara yönelebilir.
Olumsuz kişilerle arkadaşlıklar: Çevresindeki kişilerin yanlış davranışlarını örnek alması, çocuğun benzer davranışları benimsemesine neden olabilir.
Olumsuz yazılı ve görsel yayınlar: Çocuğun yaşına uygun olmayan, olumsuz davranışları özendirici yayınlara maruz kalması da etkili olabilir.
Yanlış rol modellerin seçilmesi:Çocuğun yaptığı yanlışı görmezden gelmek veya önemsememek çözüm değildir: Ancak onu suçlamak, aşağılamak ve cezalandırmak da doğru bir yaklaşım değildir.
Asıl çözüm; çocuğa sevecen bir dille yaklaşmak, davranışının neden yanlış olduğunu yaşına uygun biçimde anlatmak ve doğru davranışın nasıl olması gerektiğini göstermektir.
Unutulmamalıdır ki çocukların davranışlarını düzeltmede sevgi, sabır, güven ve tutarlı ebeveyn tutumları büyük önem taşır.
